Առաջին պարապմունք
Կարդացեք «Կարողունակությունների կողմնորոշիչ շրջանակ ժողովրդական մշակույթի համար» փաստաթղթի 1-7-րդ գլուխները:
Երկրորդ պարապմունք՝ տեքստային մշակում։
Օգտվելով «Կարողունակությունների կողմնորոշիչ շրջանակ ժողովրդական մշակույթի համար» փաստաթղթից՝ շարադրեք՝ ինչպե՞ս եք հասկանում ներքոնշյալ արտահայտությունները և գրե´ք Ձեր հիմնավորված վերաբերմունքը դրանց մասին:
- քաղաքացիական դիրքորոշում
- ժողովրդավարական տարբեր հարցերի մասին հստակ դիրքորոշում
- Ժողովրդավարական մշակույթ,
- ժողովրդավարություն,
- մարդկային արժանապատվություն և մարդու իրավունքներ,
- մշակութային բազմազանություն,
- իրավունքի գերակայություն,
- օրենքի գերակայություն, արդարադատություն,
- հավասարություն,
- արդարություն։
Վերը նշված կետերի վերաբերյալ կարևորում եմ հետևյալ մտքերը, որն էլ կարելի է համարել իմ դիրքորոշումը
Քաղաքացիական դիրքորոշումը մոտեցում է համայնքի կամ սոցիալական
խմբի նկատմամբ։
- համայնքին պատկանելու և համայնքի հետ նույնականացվելու զգացում.
- համայնքի ներսում այլ անձանց նկատմամբ հաշվետվողականության
և սեփական որոշումների և գործողությունների համար
պատասխանատվություն կրելու զգացում։
Քաղաքացիական դիրքորոշումը վերաբերմունքն է այլ անձանց նկատմամբ,
որոնք ընտանիքի անդամներ կամ ընկերներ չեն։
Շրջանակն, այսպիսով, ուսումնական ծրագրի, մանկավարժական մեթոդների և
գնահատումների նախագծման և մշակման գործընթացում կիրառվող գործիք
է, որը հարմար է տարբեր համատեքստերին և կրթության համակարգերին՝
սահմանված պատասխանատուների կողմից, օրինակ՝ սովորողներ,
ուսումնական ծրագրեր կազմողներ, ուսուցիչներ, քննողներ, ուսուցիչներ
վերապատրաստողներ և այլ շահակիցներ, որոնք բոլորն էլ սոցիալական
դերակատարներ են։ Այս շրջանակի կենտրոնում է հզորացումը ̸ արտոնումը։
ժողովրդավարությունը, ըստ ընդունված մեկնաբանության,
ժողովրդի կողմից կամ ժողովրդի անունից կառավարման ձև է։
Այսօրինակ կառավարման գլխավոր առանձնահատկությունը
մեծամասնության տեսակետներին արձագանքման ունակությունն է։
Ժողովրդավարական մշակույթի կարողունակությունները
և կրթական հաստատությունների համատեքստը
EDC/HRE (ԿԺՔ՝ «Կրթություն ժողովրդավարական քաղաքացիության
համար»/ՄԻԿ՝ «Մարդու իրավունքների կրթություն») խարտիայում այնուհետ
ամրագրված է, որ՝
ուսումնական հաստատությունների, այդ թվում՝ դպրոցների կառավարումը
պետք է արտացոլի և խթանի մարդու իրավունքների արժեքները, առաջ մղի
ուսումնառուների, ուսումնամանկավարժական անձնակազմի և շահագրգիռ
կողմերի, նաև՝ ծնողների արտոնումն ու ակտիվ մասնակցությունը (բաժին 5.ե)։
Կրթական հաստատությունները կարող են ներդնել այս սկզբունքն ու առաջ
մղել «ժողովրդավարություն սովորելը»՝
► որոշումների կայացման գործընթացների կազմակերպման ու
հաղորդակցման եղանակներով.
► քննարկումների ̸ բանավեճերի հնարավորության և հաստատության
կյանքում ակտիվ մասնակցության միջոցով.
► ուսուցիչների, սովորողների և ծնողների հարաբերությունները
փոխադարձ հարգանքի և վստահության վրա ձևավորելու աստիճանով։
Միջմշակութային երկխոսությունը պահանջում է հարգանք զրուցակցի
նկատմամբ։ Առանց հարգանքի՝ այլ մարդկանց հետ հաղորդակցությունը
դառնում է կա՛մ թշնամական, կա՛մ պարտադրված։ Թշնամական բնույթի
հաղորդակցության մեջ նպատակը դիմացինին «պարտության մատնելն
է»՝ փորձելով ապացուցել նրա նկատմամբ սեփական տեսակետների
«գերակայությունը»: Պարտադրական հաղորդակցության մեջ նպատակը
դիմացինին պարտադրելը, ստիպելը կամ ճնշելն է, որպեսզի վերջինս հրաժարվի
իր դիրքորոշումից և փոխարենն ընդունի պարտադրողի դիրքորոշումը։ Երկու
դեպքում էլ դիմացինը հարգանքի չի արժանանում, և որևէ փորձ չի արվում
այլ անձանց տեսակետների հետ «ընդհանուր լեզու գտնել»։
Ժողովրդավարության հենասյուներն են՝
► ժողովրդի ինքնիշխանությունը.
► կառավարություն՝ կառավարվողների համաձայնության հիման վրա.
► մեծամասնության կանոն.
► փոքրամասնությունների իրավունքներ.
► մարդու հիմնական իրավունքների երաշխավորում.
► ազատ և արդար ընտրություններ.
► հավասարություն օրենքի առջև.
► օրենքով հաստատված կարգ.
► կառավարման սահմանադրական սահմանափակումներ.
► սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական բազմակարծություն, այդ թվում՝
քաղաքացիական հասարակության անկախ կազմակերպությունների
ճանաչում։
► համագործակցության, ազատ մրցակցության և փոխզիջման արժեքներ։
Մարդու իրավունքներն աշխարհում ապահովում են
ազատության, հավասարության, արդարության և խաղաղության այս
առանցքային հիմքը։ Ըստ այդմ, արժեքների այս շարքը ներառում է՝
- գիտակցում, որ բոլոր մարդկանց բնորոշ է ընդհանուր մարդասիրությունը
և հավասար արժանապատվությունը՝ անկախ նրանց մշակութային
պատկանելությունից, կարգավիճակից, ունակություններից կամ
հանգամանքներից. - գիտակցում, որ մարդու իրավունքները համամարդկային, անօտարելի
և անբաժանելի են. - գիտակցում, որ մարդու իրավունքները պետք է միշտ խթանել, հարգել
ու պաշտպանել. - գիտակցում, որ հիմնարար ազատությունները միշտ պետք է
պաշտպանված լինեն, քանի դեռ դրանք չեն ստորադասում կամ
խախտում այլոց մարդու իրավունքները. - գիտակցում, որ մարդու իրավունքները հիմք են ծառայում որպես
հասարակության հավասար անդամներ միասին ապրելու, ինչպես նաև
աշխարհում ազատության, արդարության և խաղաղության համար։
Եվ վերջում՝ ժողովրդավարությունը պահանջում է ինստիտուտներ, որոնք
կպաշտպանեն բոլոր քաղաքացիների մարդու իրավունքներն ու հիմնարար
ազատությունները։
Երրորդ հանդիպում՝
Փաստաթղթի ընթերցում՝
Դո´ւրս բերեք Հանրակրթական չափորոշչում ձևակերպված արժեհամակարգը: Առանձնացր՛ք հանրակրթության պետական չափորոշչով սահմանված սովորողների դիրքորոշման և արժեքային համակարգի ձևավորմանն ուղղված վերջնարդյունքները:
Մաթեմատիկա առարկային վերաբերվող վերջնարդյունքները
ՄԻՋՆԱԿԱՐԳ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՇՐՋԱՆԱՎԱՐՏԻ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ԿԱՐՈՂՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
Միջնակարգ կրթության կարողունակություններն են`
7) մաթեմատիկական և գիտատեխնիկական կարողունակություն. սովորողներն առօրյա կյանքում
օգտագործում են մաթեմատիկական մտածողություն՝ բնության, հասարակության, մշակույթի և աշխատանքային
ոլորտի երևույթները ճանաչելու և դրանք մաթեմատիկական կառուցվածքների, բանաձևերի, մոդելների, կորերի,
աղյուսակների միջոցով հասկանալու համար։ Աշակերտները կարողանում են ընկալել և արդյունավետ կիրառել
վերացարկված և ընդհանրացված հասկացությունները և ճանաչել իրականության մեջ դրանց արտացոլումները:
Նրանք ընկալում են բնագիտական մտածողության և աշխատանքի, ինչպես նաև տեխնիկական առաջընթացի միջև
եղած փոխադարձ կապը։ Աշակերտներն ընկալում են տեխնոլոգիական գիտելիքի կիրառման
հնարավորությունները մարդու պահանջմունքների համատեքստում, ճանաչում են մարդու գործունեության
արդյունքում ի հայտ եկող փոփոխություններն ու սեփական պատասխանատվությունը.
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՏԱՐՐԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ՇՐՋԱՆԱՎԱՐՏԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
3) օգտագործի ունեցած գիտելիքները և հմտությունները օբյեկտները չափելու, հաշվելու, համեմատելու, նկարագրելու, դրանց քանակական, որակական և տարածական պարզ հարաբերակցությունները գնահատելու համար.
4) ճանաչի և պատկերի որոշ երկրաչափական պատկերներ, ունենա պարզ տարածական պատկերացում.
5) կառուցի ֆիզիկական և մաթեմատիկական պարզ մոդելներ.
6) գրավոր և բանավոր կատարի գործողություններ թվային արտահայտությունների հետ.
7) մտքերն արտահայտելիս բերի պարզ հիմնավորումներ, կատարի ընդհանրացումներ և պարզ
դասակարգումներ.
8) դրսևորի տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողություն, կարողանա անդրադառնալ ու
արձագանքել սեփական և ուրիշների ստեղծած աշխատանքին.
9) հասկանա իր առջև դրված խնդիրը, մշակի և կատարի քայլեր այն լուծելու համար.
10) նկարագրի շրջակա աշխարհի օբյեկտները, երևույթները և դրանց փոխադարձ կապերը.
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ՇՐՋԱՆԱՎԱՐՏԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
4) իրականացնի չափումներ, կատարի մոտավոր ու ճշգրիտ հաշվարկներ և գնահատի արդյունքները՝ ընտրելով
և օգտագործելով համապատասխան հասկացություններ, սկզբունքներ, նյութեր և սարքավորումներ.
5) կիրառի երկրաչափական պատկերների և մարմինների մասին գիտելիքներն ամենօրյա կյանքում և հարակից
ուսումնական առարկաներն ուսումնասիրելիս.
6) կառուցի և կիրառի տարբեր մաթեմատիկական մոդելներ, լուծի խնդիրներ՝ օգտագործելով պարզ
ալգորիթմներ և տրամաբանական հիմնավորումներ.
7) որոշի խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ տեղեկույթը, գտնի խնդիրների լուծման ստեղծագործ
մոտեցումներ և համեմատի դրանք.
8) վերլուծի, գնահատի և առաջարկի դասակարգման, տարբերակման կամ խմբավորման չափանիշներ՝ ելնելով
խնդրի պահանջից.
9) կիրառի բնագիտական առարկաներից ստացված հիմնարար գիտելիքները բնության և տիեզերքի օբյեկտների
նկարագրության, երևույթների և դրանց փոխադարձ կապերի բացատրության, ֆիզիկական մոդելավորման և
խնդիրների լուծման համար.
10) ներկայացնի գիտության նվաճումների՝ տեխնիկայի և տեխնոլոգիաների կիրառության հավանական
ազդեցությունը բնության, մարդու և հասարակության վրա
ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋՆԱԿԱՐԳ ԾՐԱԳՐԻ ՇՐՋԱՆԱՎԱՐՏԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱԿՆԿԱԼՎՈՂ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
4) կիրառի տարածական մարմինների մասին գիտելիքները կյանքում և տարբեր ուսումնական առարկաներ
ուսումնասիրելիս.
5) մշակի խնդիրների արդյունավետ լուծումներ՝ կազմելով, կիրառելով տարբեր բարդության ալգորիթմներ,
տրամաբանական դատողություններ և ֆիզիկական մոդելներ։
Չորրորդ հանդիպում
- Կարդացե´ք և քննարկե´ք նշված հոդվածները:
- Բերե´ք նաև օրինակներ Ձեր մանկավարժական գործունեությունից՝ ելնելով «Դիրքորոշում և արժեք» թեմայից
Ապրումակցային մանկավարժություն – Մարիետ Սիմոնյան
Քաղաքակրթությունների բախո՞ւմ – Սամյուել Հանգթինգթոն
Ժողովրդավարության և ընկերավարության գաղափարների ընկալումը դարերի երկայնքով – Արտակ Զարգարյան
Սովորողների դիրքորոշմանը և արժեքներին ուղղված արդյունավետ մեթոդներ՝
Սկսել է պետք հայացքի-դիրքի փոփոխությունից – Աշոտ Բլեյան
Կրթական համակարգերի ժողովրդավարացում- Յուր Գանջաալյան
Միասի՞ն աշխատելու ժամանակը-Աշոտ Բլեյան
Հինգերորդ հանդիպում․
Երբ ուսուցիչ-սովորող հարաբերությունների մեջ մտնում է ապրումակցումը, այդ հարաբերությունները հեշտանում են:
Ես իմ սովորողների հետ մանկանում եմ, ընդունում եմ հավասարը-հավասարին, ընկերանում եմ ու խաղում, երբեմն չարաճճիություններ եմ անում, թույլ եմ տալիս, որ նրանք ազատ, անկաշկանդ լինեն և համագործակցելն էլ ավելի է հեշտանում։
Համաձայն եմ այն դիտարկամն հետ, որ լավ մանկավարժը վկայակոնով կամ կրթությամբ չի որոշվում, այլ սովորողների հետ փոխադարձ հարգանքի սիրո և գիտելիքի ճիշտ ու մատչելի մատուցման ձևով: Այստեղ ծանոթացա իմ համար նոր բառի՝ ապրումակցումի հետ ու այո, ուսուցիչը պետք է ապրի սովորողի հետ, ճամփորդի, որ ընկերներ դառնան, որ հարգեն մեկը մյուսին ու իրարից սովորեն:
Առաջին սլայդով ներկայացվեց «Georgia and Armenia: happy with each other’s achievements and anxious about each other’s difficulties and always sincere… Վրաստան և Հայաստան․ ուրախ՝ միմյանց հաջողություններով, մտահոգ՝ մեկմեկու դժվարությունների համար և միշտ անկեղծ…» Աշոտ Բլեյանի արդեն հայտնի դարձած խոսքը երկու տեսահոլովակներով, որտեղ վրացի սովորողները ողջունում են Հայաստանի 1918 թվականի անկախացումը հայերեն, իսկ կրթահամալիրի սովորողները Վրաստանի 1918 թվականի անկախացումը ողջունում են վրացերեն: Ցուցադրության ժամանակ ես նայում էի ներկաների աչքերին: Բոլորն էլ ժպտացող աչքեր էին, բայց առանձնակի գնահատում, բավարարվածություն և երանություն կար վրացի մասնակիցների աչքերում: Հպարտություն կար հայ մասնակիցների և զարմանք՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի մասնակիցների աչքերում: Սեմինարավար Սինան Գոգչեն հարցրեց՝ պետակա՞ն, թե՞ մասնավոր դպրոց է մերը: Տիար Բլեյանը պատասխանեց, որ մեր կրթահամալիրը հեղինակային կրթական ծրագրեր իրականացնող պետական ուսումնական հաստատություն է, և այդ միջազգային նախագիծն էլ արժանացել է Հայաստանի և Վրաստանի կրթության և գիտության նախարարությունների հավանությանը: Այդ պահին էլ ցուցադրվեց Վրաստանի և Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարների այս տարվա մայիսի 17-ին կրթահամալիր կատարած այցի մասին պատմող նյութը: Այնուհետև ներկայացվեցին «Գետը քաղաքում», «Վրացերենի օրեր կրթահամալիրում» նախագծերի մասին պատմող սլայդները: Ըստ ներկայացվող ցուցադրության՝ դեռ շատ բան կար ասելու և ցուցադրելու «Հայ-վրացական հանրակրթական կամուրջներ» նախագծի մասին։ Սեմինարավարը հարց տվեց, թե արդյոք մեր կրթահամալիրը որևէ կրթական կապ է ունեցել թուրքական որևէ դպրոցի հետ: Աշոտ Բլեյանը խոսեց Իզմիրի տիեզերագիտական ճամբարին մեր կրթահամալիրի մասնակցության մասին: Ես ավելացրեցի AIESEC կազմակերպության միջոցով երիտասարդ թուրք մասնագետների՝ մեր կրթահամալիրում կրթական փոխանակման նախագծեր իրականացնելու մասին:
Թեմաները հետաքրքիր էին։Կարդացինք փաստաթղթերը և ծանոթացանք քաղաքացիական դիրքորոշում,ժողովրդավարություն, միջմշակութային երկխոսության անհրաժեշտություն,մարդու իրավունքների արժևորում,իրավունքի և օրենքի գերակայություն,չափորոշիչ և շատ այլ կարևոր թեմաներին։
Դիրքորոշում և արժեք դասընթացը համարում եմ լիարժեք կայացած: Շնորհակալություն դասընթացի ղեկավար Մարգարիտ Սարգսյանին նյութը շատ մատչելի և հետաքրքիր մատուցելու համար:
Թաթուլ Շահնազարյան 